San Francisco - dzień pierwszy

Spędziliśmy prawie 3 dni w San Francisco. Zaraz po przylocie 1 dzień i na koniec zwiedzania niecałe 2 dni.  Aby w pełni docenić magię tego niezwykłego miasta, warto zarezerwować co najmniej 5 dni na zwiedzanie. 

Należy jednak pamiętać, że proponowany harmonogram jest intensywny, więc nie zawsze uda się zobaczyć wszystko, co zaplanowaliśmy na jeden dzień. My też musieliśmy modyfikować nasz wstępny plan. Plan ten stworzony jest z myślą o osobach aktywnych, które chcą odkryć jak najwięcej i w pełni wykorzystać czas spędzony w San Francisco. Zalecamy dużo spacerów – dzięki nim można poczuć prawdziwy klimat miasta i odkryć jego różnorodne, zaskakujące zakątki.

Podzielimy się naszymi wrażeniami, wskazówkami, listą miejsc wartych odwiedzenia oraz zdjęciami z każdego dnia. Mam nadzieję, że to zainspiruje Was do odkrywania San Francisco na własny sposób. Nasz plan zwiedzania można dowolnie modyfikować, ale jeśli zdecydujecie się podążyć naszymi ścieżkami, będzie nam ogromnie miło.

San Francisco - dzień pierwszy

Pierwszy dzień zwiedzania, obejmujący Więzienie Alcatraz i most Golden Bridge, jest bez wątpienia intensywny. Rozpoczniemy od wizyty na wyspie, gdzie znajduje się Więzienie Alcatraz, następnie przejdziemy ...................

Wycieczkę koniecznie rozpocznij od wizyty na Wyspie Alcatraz – to kluczowy element dnia, który warto zaplanować wcześnie rano. Im szybciej tam dotrzesz, tym więcej czasu będziesz mieć na zwiedzanie pozostałych atrakcji San Francisco.
W zależności od pory roku pierwszy rejs na wyspę odbywa się o 8:00 lub 9:00 rano, a kolejne są dostępne co 15 minut w sezonie letnim lub co godzinę jesienią i zimą. Jeśli wybierzesz się na późniejszy rejs, na przykład o 11:00, możesz nie zdążyć zrealizować całego, pełnego planu wycieczki.

Transport z motelu do pierwszego punktu wycieczki.

Po śniadaniu ruszyliśmy spacerkiem z motelu Regency Inn at San Francisco Airport w miejscowości San Bruno w stronę podmiejskiej linii kolejowej Caltrain.

Podmiejska linia kolejowa Caltrain. 

W 2024 roku linia została całkowicie zelektryfikowana.Dzisiaj kursują tam nowoczesne, ciche, elektryczne zespoły trakcyjne. Wagoniki są zazwyczaj dwupoziomowe (double-decker), z wygodnymi siedzeniami, stolikami i darmowym Wi-Fi. Ponadto Amerykanie uwielbiają rowery, a Caltrain słynie z ogromnych przedziałów rowerowych w każdym wagonie. Caltrain zatrzymuje się rzadziej, niż BART, jedzie nieco szybciej i dociera do wschodniej części południowego San Francisco (stacja 4th & King).

Caltrain płatności

Ceny biletów Caltrain są oparte na liczbie stref, przez które podróżuje pasażer. My jechaliśmy od San Bruno do San Francisco lokalną linią (4 stacje).To była strefa 1. Kupiliśmy bilet jednodniowy(One day ticket) dla dorosłego. Cena 8 dolarów. Za przejazdy pociągami Caltrain w rejonie San Francisco można zapłacić na kilka sposobów: karta Clipper (fizyczna lub w portfelu mobilnym), karty zbliżeniowe i portfele mobilne czy automaty biletowe na stacjach. My wybraliśmy automat biletowy na stacji i zapłaciliśmy gotówką. Na pokładzie pociągu może pojawić się kontrola – musisz mieć ważny bilet lub potwierdzenie elektroniczne. Korzystając z karty Clipper lub płatności zbliżeniowych, musisz odbić się zarówno na stacji początkowej, jak i końcowej. Dojechaliśmy do stacji końcowej San Francisco w około 20 minut. Podróż była bardzo przyjemna, po drodze oglądaliśmy widoki zza okna.

Strona Caltrain: https://www.caltrain.com/fares

Ze stacji kolejowej Caltrain San Francisco spacerkiem dotarliśmy na przystanek autobusowy. Najpierw skręciliśmy w lewo w ulicę Townsend Street, potem w prawo w 5th Street i znów w lewo w ulicę Bryant Street.

Widoki na San Francisco podczas spaceru na przystanek autobusowy. 

Tam był nasz przystanek autobusowy Bryant St & 6th St. Tam wsiedliśmy do autobusu 8BX i pojechaliśmy na przystanek Kearny St & North Point St.

Jadąc komunikacją miejską skorzystaliśmy z Muni, to nazwa miejskiego systemu transportu publicznego w San Francisco. Jest to krwioobieg komunikacyjny miasta, zarządzany przez agencję SFMTA (San Francisco Municipal Transportation Agency).Na system ten składa się kilka charakterystycznych rodzajów transportu: Muni metro, autobusy i trolejbusy, zabytkowe tramwaje i Cable cars. Za przejazdy w systemie transportu Muni w San Francisco można zapłacić na kilka sposobów: karta Clipper (na smartfonie lub plastikowa), aplikacja telefoniczna Muni Mobile, gotówka wpłacana w pojeździe lub w automacie biletowym (dokładna, odliczona kwota). My kupiliśmy bilet jednodniowy u kierowcy autobusu, do skasowania w kasowniku (opcja Farebox) za 5.70 dolara za osobę. Przejazd autobusem trwał około 28 minut. 

Strona Muni: https://www.sfmta.com/getting-around/muni/fares

Po wyjściu z autobusu na ulicy Kearny Street skręcamy w prawo i przechodzimy przez przejście dla pieszych na ulicy Embarcadero.

Ulica Embracadero, po lewej statek wojenny SS Jeremiah O'Brien, po prawej budynek Pier 35.

Wzdłuż słynnej ulicy Embracadero w San Francisco ciągnie się słynny kompleks portowy składający się z dziesiątków moli wychodzących w głąb wody Zatoki San Francisco., oznaczonych kolejnymi numerami (od południa na północ). Kiedyś były to zwykłe magazyny i przystanie statków towarowych oraz promowych, a dzisiaj to jedno z najbardziej tętniących życiem miejsc w mieście. Idziemy przy budynkach najpierw Pier 35, potem Pier 33 aż dotrzemy do terminala o nazwie Alcatraz Landing – Pier 33 po lewej stronie. 

Punkt startowy wycieczki: Alcatraz Landing – Pier 33

Wszystkie wycieczki na Alcatraz rozpoczynają się na terminalu Alcatraz Landing – Pier 33. 

 1. Więzienie Alcatraz

Wyspa Alcatraz widziana z promu. 

Bilety zakupiliśmy online jeszcze przed wylotem do USA. Zakupiliśmy je 4 kwietnia, a wizytę mieliśmy 29 czerwca. Zakup z wyprzedzeniem to świetny pomysł, ponieważ gwarantuje miejsce i możliwość odwiedzenia Alcatraz w wybranym terminie. Dlatego warto zaplanować to wcześniej.

Jak kupić bilety aby zwiedzić więzienie Alcatraz?

Jedynym oficjalnym, autoryzowanym przez amerykański park narodowy (National Park Service) przewoźnikiem na wyspę jest Alcatraz City Cruises.

Oficjalna strona internetowa: https://alcatrazcitycruises.com

Bilety można rezerwować bezpośrednio na tej stronie, telefonicznie lub – w rzadkich przypadkach wolnych miejsc – w kasie biletowej przed wejściem na Pier 33 (Alcatraz Landing) w San Francisco. Po zakupie biletów otrzymaliśmy potwierdzenie rezerwacji ze wszystkimi ważnymi informacjami. 

⚠️ Ważne ostrzeżenie: Unikaj przypadkowych biur podróży oferujących "bilety na Alcatraz od ręki" na ulicy lub podejrzanych stron trzecich. Często są to droższe pakiety pośredników albo rejsy widokowe, które jedynie pływają wokół wyspy, ale nie pozwalają na zejście na ląd i zwiedzenie więzienia.

Alcatraz można zwiedzać przez cały rok. Wyspa i dawny kompleks więzienny są otwarte dla zwiedzających codziennie, z wyjątkiem trzech świąt: Bożego Narodzenia (25 grudnia), Święta Dziękczynienia i Nowego Roku (1 stycznia). Godziny otwarcia i rozkład rejsów zmieniają się jednak w zależności od sezonu (w miesiącach letnich wyspa i promy kursują dłużej). Zwiedzanie

Rodzaje wycieczek.

Alcatraz oferuje kilka rodzajów biletów i wycieczek, które różnią się porą dnia, dostępnością oraz zakresem atrakcji:

1.Wycieczka dzienna (Day Tour) - 47.95 dolarów (2026 r.) za osobę

Najpopularniejsza i najtańsza opcja, idealna dla osób odwiedzających wyspę po raz pierwszy. Obejmuje przeprawę promową w obie strony, wstęp na wyspę oraz słynny audioprzewodnik po bloku więziennym.Duża elastyczność w planowaniu czasu i najwięcej światła dziennego na zwiedzanie ogrodów oraz terenów zewnętrznych.

2.Wycieczka nocna (Night Tour)

Bardziej klimatyczna i unikalna opcja dla mniejszej grupy zwiedzających.Obejmuje to samo co wersja dzienna, ale z programem wieczornym – specjalnymi opowieściami przewodników (Rangerów), pokazami oraz dostępem do miejsc i drzwi cel, które w ciągu dnia są zamknięte. Niesamowite widoki na oświetlone San Francisco i most Golden Gate po zmroku oraz mniejsze tłumy.

 3. Wycieczka z przewodnikiem "Behind the Scenes" (za kulisami)

Ograniczona wiekowo (dla starszej młodzieży i dorosłych) oraz bardzo kameralna opcja dla pasjonatów historii. Obejmuje rozszerzoną wersję wycieczki nocnej z mniejszą grupą i dedykowanym przewodnikiem, który zabiera uczestników w niedostępne standardowo zakamarki wyspy i więzienia.

4.Pakiety łączone (Combo Tours)

Oferowane przez zewnętrznych, licencjonowanych operatorów turystycznych (w sytuacjach, gdy bilety na stronie głównej operatora są wyprzedane). Łączą bilet na Alcatraz z rejsem po zatoce, wycieczką autokarową typu Hop-On Hop-Off po San Francisco lub wyjazdem do lasu sekwoi Muir Woods.

Alcatraz & Angel Island Combination Tour to wyjątkowa i kompleksowa wycieczka, która pozwala połączyć zwiedzanie dwóch najważniejszych i historycznych wysp Zatoki San Francisco w ciągu jednego dnia. Obejmuje oficjalny bilet na Alcatraz wraz z rejsem oraz słynnym audioprzewodnikiem po więzieniu (Cellhouse Audio Tour) oraz wstęp do parku stanowego Angel Island State Park (często nazywanego „Ellis Island Zachodniego Wybrzeża” ze względu na historyczną stację imigracyjną).Cała wycieczka jest całodniowa – zajmuje zazwyczaj od 5,5 do 7 godzin. Jest to oferta o charakterze sezonowym.

x Ceny mogą się zmieniać. Aktualny cennik sprawdzicie na stronie Alcatraz City Cruises.

My wybraliśmy wycieczkę dzienną, gdzie godziny przeprawy promowej na wyspę Alcatraz są od 8:40 do 15:50. Nasza godzina rezerwacji promu była na 09:20. Zgodnie z informacjami na rezerwacji organizator nakazuje odbiór biletów na 45 minut przed godziną przeprawy promowej, dlatego musieliśmy się zgłosić się do kasy najpóźniej o 8:35, aby wymienić swoją rezerwację na właściwy bilet. Przy kasie musimy pokazać pracownikowi nie tylko ostateczne potwierdzenie rezerwacji (Final Confirmation), ale również dokument tożsamości ze zdjęciem. Jest to wyraźnie zaznaczone i bez dowodu tożsamości ze zdjęciem mogą nie wydać biletu. Wszyscy goście w grupie muszą być obecni, aby wejść na pokład lub wejść do kolejki. Wycieczki zaczynają się z Pier 33, Alcatraz Landing. Rejs trwa około 20 minut i jest całkowicie obsługiwany przez firmę Alcatraz Cruises.

W tej kasie biletowej należy wymienić swoją rezerwację na właściwy bilet.

Czas zwiedzania Alcatraz to przeważnie 120-160 minut, ale możesz tam spędzić tyle czasu ile tylko chcesz. Godzina widniejąca na Twoim bilecie dotyczy jedynie pierwszego wejścia na prom na początku trasy. Po rozpoczęciu podróży możesz zwiedzać wyspę we własnym tempie i spędzić na niej tyle czasu, ile zechcesz. Trzeba tylko zdążyć na ostatni powrotny prom.

Jak się przygotować?

Przepłynięcie na wyspę Alcatraz odbywa się przez  Zatokę San Francisco (San Francisco Bay), która jest połączona z Oceanem Spokojnym (Pacyfikiem). Wyspa Alcatraz leży wewnątrz dużej zatoki San Francisco, około 2,4 km od brzegu miasta. Mimo że to zatoka, woda jest tam słona (morska), a prądy wodne są niezwykle silne i zdradliwe.

Zwiedzanie Alcatraz wymaga dobrego przygotowania, ponieważ pogoda w Zatoce San Francisco potrafi zmienić się błyskawicznie, a specyfika wyspy wiąże się z dużą ilością chodzenia. Latem podstawą jest koszulka, na to polar lub bluza, a warto zabrać wiatroszczelną i nieprzemakalną kurtkę (w zatoce często występują gęste mgły i silny wiatr) i czapka z daszkiem. Wygodne, sprawdzone buty to najważniejszy element garderoby. Droga od promu do dawnego bloku więziennego prowadzi pod górę, na wyspie mnóstwo jest też schodów i nierównych chodników. Warto też zabrać okulary przeciwsłoneczne i krem przeciwsłoneczny.

Jedzenie, picie oraz bagaż.

Na wyspie Alcatraz obowiązują dość rygorystyczne zasady dotyczące wnoszenia jedzenia, picia oraz bagażu. Warto je dobrze poznać, aby uniknąć problemów przy kontroli bezpieczeństwa przed wejściem na prom na Pier 33.

Na wyspie Alcatraz nie ma restauracji, barów ani sklepów z żywnością. Usługa gastronomiczna i napoje jest dostępna na pokładzie wszystkich statków Alcatraz City Cruises.

Spożywanie jakichkolwiek posiłków (w tym przekąsek, owoców czy kanapek) jest surowo z abronione wewnątrz historycznych budynków (takich jak główny blok więzienny czy budynek administracyjny) ze względu na ochronę zabytków i ryzyko zwabienia szkodników.Jeśli zabierzesz ze sobą jedzenie, możesz je zjeść tylko w wyznaczonych strefach piknikowych znajdujących się przy doku (nabrzeżu) po przypłynięciu na wyspę.

Woda w plastikowych, wielorazowych lub zakręcanych butelkach jest dozwolona i bardzo wskazana (szczególnie w cieplejsze dni). Na wyspie znajdują się też poidełka, gdzie można uzupełnić zapasy wody.

Zastanawialiśmy się co z tym zrobić, bo po Alcatraz czeka nas jeszcze wycieczka do wieczora i przydałyby się nam kanapki czy przekąski. Ostatecznie nie zabraliśmy jedzenia tylko wodę, ale zjedliśmy potem obiad w restauracji. A okazało się, że wogóle niczego nie sprawdzali i można było spokojnie wnieść jedzenie na cały dzień. 

Plecaki i bagaż

Małe plecaki i torby są dozwolone, ale podlegają kontroli bezpieczeństwa (podobnej do lotniskowej) przed wejściem na prom na Pier 33. Maksymalny dopuszczalny rozmiar plecaka lub torby wniesionej na prom i wyspę Alcatraz wynosi 40 × 50 cm. Pamiętaj jednak, że musisz nosić je ze sobą przez cały czas – na wyspie nie ma przechowalni bagażu ani szafek depozytowych. Zbyt duże walizki, torby podróżne czy duże plecaki turystyczne ze stelażem nie są wpuszczane na pokład promu.

Zwiedzania wyspy Alcatraz

Zwiedzanie Alcatraz trwa ok 3 godziny – łącznie z podróżą promem w obie strony i zwiedzaniem więzienia. Można oczywiście zostać dłużej, ale 3 godziny to taki optymalny czas.

Informacje oraz rezerwacje biletów tutaj:https://alcatrazcitycruises.com

Wyspa Alcatraz - zwiedzanie

Po dotarciu do terminala Alcatraz Landing – Pier 33 i otrzymaniu biletów mieliśmy trochę czasu przed odpływem promu.Są tam ławeczki ze stolikami oraz toalety.

W miejscu gdzie zaczyna się kolejka do wejścia na prom jest znak, na którym wyświetlają na prom o której godzinie rozpoczynają wchodzenie na pokład (napis: now boarding this departure i godzina).

Poczas czekania można zobaczyć olbrzymi model wiezienia na wyspie Alcatraz. Makieta całej wyspy oraz więzienia Alcatraz jest dostępna dla turystów przed rejsem na wyspę.

Czekając na prom można zobaczyć olbrzymi model wiezienia na wyspie Alcatraz.

Znajdują się tu także eksponaty zewnętrzne przedstawiające historyczne momenty na wyspie. Na nabrzeżu jest wystawiony oryginalny egzemplarz 10-calowego działa zaprojektowanego przez majora Rodmana. Była to najnowocześniejsza broń artyleryjska armii USA (Unii) podczas wojny secesyjnej.Działa te miały masywną, zaokrągloną tylną część lufy przypominającą gigantyczną butelkę. W szczytowym momencie (ok. 1864–1866) na nabrzeżach Alcatraz stało ponad 100 dział (w tym kilkadziesiąt 10-calowych i kilka gigantycznych 15-calowych Rodmanów).

Siła ognia 10-calowego działa Rodmana Model 1861 na Alcatraz była jak na lata 60. XIX wieku ogromna i zaprojektowana specjalnie do niszczenia okrętów wojennych z bliska.

Plan wyspy Alcatraz, z krótką legendą. 

Podczas kolejki do promu i potem na promie, odbijamy od brzegu. 

Czas oczekwiania minął szybko, jakieś 20 minut przed naszym promem mogliśmy już wejść do kolejki. Kolejka cały czas się posuwała do przodu. Wreszcie weszliśmy na prom i od razu udaliśmy się na górny, zewnętrzny pokład, skąd można podziwiać nie tylko widok na wyspę Alcatraz, ale również panoramę San Francisco i most Golden Gate. Pogoda była fantastyczna: cieplutko i słonecznie, choć bluza była konieczna.

Pogoda była fantastyczna: cieplutko i słonecznie. Przyjemna i relaksująca podróż. 

Wody zatoki San Francisco są bardzo zimne, a wiejący wiatr może skutecznie przeszkodzić w podziwianiu panoramy. Już chwilę po wypłynięciu było widać z oddali wyspę Alcatraz. Podróż promem minęła bardzo szybko i już po chwili dopływaliśmy do doków wyspy Alcatraz.

Na Alcatraz, podobnie jak wszyscy skazani, przypływamy od strony małego portu, który służył kiedyś za miejsce dostarczania towarów i nowych „mieszkańców” wyspy. Skazanych zamieniono na turystów, statek na nieco większy, reszta pozostała bez zmian.

Wszyscy podekscytowani zbierają się do zejścia z promu. 

Chwilę potrwało zanim wyszliśmy na ląd. Po wyjściu z promu wszyscy zbierają się w jednym miejscu (bookstore, przy szafkach z informacjami o Alcatraz w różnych językach), gdzie ma miejsce orientacja. Park Ranger objaśnia krótko historię wyspy, co wolno a czego nie, jak wygląda zwiedzanie wyspy oraz o której godzinie i gdzie zaczynają się prelekcje. Trwa to ok 5 minut.

Ludzie schodzący z promu gromadzą się, na krótkie spotkanie z pracownikiem ALcatraz. Zdjęcie ulotki z planem wyspy Alcatraz. 

Następnie każdy zwiedza Alcatraz na własną rękę. Większość zaczyna od wejścia na górę do muzeum. Niektórzy wybierają się najpierw na spacer dookoła wyspy. Jest tam taka fajna ścieżka dookoła z obłędnymi widokami na miasto i Golden Gate.

W miejscu, gdzie przemawia Ranger na górze budynku jest wymalowany farbą napis: "Indians welcome" czy "Indians Land". Napis jest bezpośrednio związany z okupacją Alcatraz przez rdzennych Amerykanów w latach 1969–1971.Więcej o tym poniżej, przy historii Alcatraz.

Znaczna część Alcatraz jest stroma i pagórkowata, więc zwiedzający powinni być przygotowani na spacer pod górę.Kliknij tutaj, aby dodać tekst.

Potem cały tłum ludzi ruszył w stronę budynku więzienia.  Odległość od doku do więzienia na szczycie wyspy wynosi około 400 m., a zmiana wysokości wynosi ok 40 metrów, co odpowiada wspiąciu się na trzynastopiętrowy budynek. Droga piesza z pomostu (doku), do którego przypływa prom, do głównego gmachu więzienia (muzeum) na szczycie wyspy zajmuje zazwyczaj około 10 do 15 minut,  a niektóre odcinki drogi są dość strome. Po drodze znajduje się kilka punktów widokowych i miejsc odpoczynku, więc jeśli Ci się nie spieszy, warto wchodzić spokojnym tempem i podziwiać widoki na Zatokę San Francisco oraz miasto.

Więzienie Alcatraz – krótka historia

Na początek warto wiedzieć, że Alcatraz od 1933 do 1963 było najcięższym więzieniem federalnym w całych Stanach Zjednoczonych oraz najcięższym na świecie. Przetrzymywano tutaj najniebezpieczniejszych przestępców z całej Ameryki i zostało zbudowane po to, by złamać ich ducha.

Alcatraz to mała wyspa leżąca w Zatoce San Francisco, 2 km na północ od wybrzeża. Wyspa ma powierzchnię 8.9 ha, szerokość 180 m a długość 551 m. W najwyższym punkcie wyspa sięga 41 m. Wyspa na której kiedyś znajdowało się więzienie odkryta została w 1775 roku przez hiszpańskiego odkrywcę – Juana Manuela de Ayala. Nazwał on wysepkę – La Isla de los Alcatraces co z języka hiszpańskiego oznacza Wyspę Głuptaków. Odkrywca zastał bowiem tam liczne gniazda głuptaków i na ich cześć nazwał wysepkę. Nazwa Alcatraz narodziła się z oryginalnej nazwy La Isla de los Alcatraces kilkanaście lat później.

W 1850 ówczesny prezydent Millard Fillmore nakazał wzniesienie na wyspie bazy wojskowej. Amerykanie szybko dostrzegli jej strategiczne położenie i uznali, że skoro wyspa pomaga statkom znaleźć drogę (latarnia morska), to równie dobrze może odstraszać wrogów. W latach 50. XIX wieku Alcatraz przekształcono w fort artyleryjski. Wyspa zyskała umocnienia, bunkry, potężne działa, i co ważne – system podziemnych tuneli oraz magazynów amunicji. To właśnie one z czasem staną się fundamentami przyszłego więzienia. W 1861 roku fort mógł pomieścić ok. 200 żołnierzy i kilkanaście dział. Jak na tamte czasy – była to jedna z najpotężniejszych instalacji wojskowych na zachodnim wybrzeżu USA i ważny punkt wczesnej historii Alcatraz jako obiektu militarnego. Fort Alcatraz nigdy nie wziął udziału w prawdziwej walce. Ale przez lata uzbrojono go tak solidnie, że nikt nie miał odwagi tego sprawdzić.

Pod koniec XIX wieku Alcatraz stała się aresztem dla dezerterów, buntowników i złodziei mundurów. Dyscyplina była wojskowa, czyli bezlitosna. Dzień zaczynał się bladym świtem i kończył w zimnej celi – dla jednych z wiadrem w kącie, dla innych marszem do wspólnej latryny. Ciszę przerywały tylko komendy i kroki wartowników. Wyspa nadawała się do izolacji jak żadna inna: z jednej strony – woda, z drugiej – regulamin armii, który nie zostawiał miejsca na bunt.

W latach 1907–1912 powstał nowy, potężny budynek z betonu – dzisiejszy blok cel Alcatraz, który znamy z filmów i zdjęć. Co ciekawe, dużą część prac wykonali sami więźniowie. Od 1907 roku Alcatraz oficjalnie działała jako United States Disciplinary Barracks – jedno z najcięższych więzień wojskowych w kraju. Nowa konstrukcja mogła pomieścić ponad 150 osadzonych i była jednym z pierwszych amerykańskich zakładów karnych z żelbetową konstrukcją – trwałą, odporną i kompletnie nieprzyjazną jakimkolwiek próbom ucieczki.

Federalny Zarząd Więziennictwa przejął władze nad wyspą dopiero w 1933 roku. Zamysłem władz była budowa na wyspie więzienia o zaostrzonym rygorze, z którego nie byłoby możliwości ucieczki. W 1934 roku Alcatraz przestała być wojskowym poprawczakiem, a stała się czymś znacznie bardziej ponurym: federalnym więzieniem o zaostrzonym rygorze. Trafiali tu ci, z którymi nie radził sobie żaden inny zakład karny – zabójcy, porywacze, mafiozi, buntownicy i wieczni uciekinierzy. Krótko mówiąc: „elita” przestępczego świata. To właśnie ten okres na zawsze wpisał się w historię Alcatraz jako czas największej grozy, izolacji i legendarnych ucieczek. Wejście do Alcatraz było równoznaczne z końcem kariery przestępczej. Oficjalne motto więzienia brzmiało: „Przybyłeś tu, by przestać być problemem.”

 W pierwszym transporcie dnia 11 sierpnia 1934 roku przywieziono 137 więźniów. Byli to najgroźniejsi przestępcy z całego kraju, z którymi poprzednie jednostki więzienne zwyczajnie nie dawały sobie rady. Porządku na wyspie pilnowało ponad 200 strażników w tym oficerzy FBI. Zadaniem strażników było bezwzględne przestrzeganie porządku.

Przez 29 lat funkcjonowania przewinęło się przez nie około 1576 więźniów. W szczytowym okresie jednocześnie osadzonych było maksymalnie 300 osób – co pokazuje, jak selektywnie wybierano „gości”.

Najbardziej znanym osadzonym był Al Capone o więziennym numerze 85. Został skazany w 1931 i początkowo odsiadywał swój wyrok w Atlancie. Później został przeniesiony na Alcatraz. Według przekazów, nie miał tam łatwego życia, gdyż spotkał w tym miejscu wielu wrogów. W trakcie odsiadki, nabawił się syfilisu i ostatni rok osadzenia spędził w więziennym szpitalu. Po wyjściu na wolność nie mógł się odnaleźć w społeczeństwie, nie mógł się przystosować do życia na wolności i miał spore problemy psychiczne.

Według danych statystycznych, średnia długość pobytu skazanego w tym zakładzie karnym wynosiła 8 – 10 lat. Niestety, osadzeni nie byli poddawani resocjalizacji, nie starano się też przystosowywać ich do nowych realiów na wolności. Wielu nabyło przekonania, że stracili swe człowieczeństwo, osobowość i są tylko nic nieznaczącymi numerami.

Ucieczki z Alcatraz

W trakcie 29 lat działalności, w Alcatraz podjęto 14 prób ucieczki. 13 prób było nieudanych – więźniów albo złapano, niektórzy utonęli a inni zostali zestrzeleni. Więzienie na skalnej wyspie o powierzchni 9 hektarów, strzeżone przez uzbrojonych strażników, było postrachem każdego przestępcy. Uważano, że ucieczka z Alcatraz jest niemożliwa.

Bitwa o Alcatraz

Po nieudanej próbie ucieczki trzech więźniów, pozostali wywołali bunt, który zamienił się w bitwę ze strażnikami. Miała ona miejsce 2 maja 1946 roku, kiedy to współpracujący ze sobą więźniowie zaatakowali strażnika. Po zdobyciu jego kluczy, uwolnili innych osadzonych i dostali się do miejsca, gdzie byli pozostali strażnicy. Kilku współwięźniów dołączyło się do buntu, reszta (o dziwo!), wróciła do cel. Plan był taki, by dostać się na statek, który codziennie przypływał do portu, przejąć go i nim dostać się na stały ląd. Niestety, uciekinierzy nie mieli klucza do ostatnich drzwi wyjściowych. Ponowne przejęcie przez strażników kontroli było trudne (dużo rannych). W gaszeniu buntu pomóc musiały dwa oddziały amerykańskich "marines". Po dwóch dniach, 4 maja odnaleziono zwłoki inicjatorów buntu. Dwóch pozostałych zostało skazanych na karę śmierci przez zagazowanie.

W wyniku zamieszek, życie straciło dwóch strażników i trzech więźniów.

Nasłynniejsza ucieczka z Alcatraz

A jednak 11 czerwca 1962 roku trzej osadzeni zapisali się w mrocznej historii Alcatraz jako jedyni, którzy zniknęli pod osłoną nocy. Plan był bardzo dopracowany, przygotowanie zajęło im 1.5 roku. Mózgiem operacji był Frank Morris oraz jego dwóch pomocników – bracia John i Clarence Anglinowie.

Słynni uciekinierzy z Alcatraz.

źródło: fbi, https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape, dostęp: 21.11.2026.

Morris zauważył u siebie w celi pod umywalką pustą przestrzeń. Przy pomocy łyżeczki do herbaty poszerzył otwór i odnalazł dawny, niestrzeżony kanał hydrauliczny. Trzej więźniowie zabrali ze stołówki aluminiowe łyżki, którymi następnie wydrążyli odpowiedniej wielkości dziury w ścianie w swoich celach. Nie umiem wyobrazić sobie, że nikt nie zauważył ciężko pracujących więźniów, którzy w ścianie dłubali na pewno dłużej niż w dniu ucieczki. Używając jedynie zwykłych sztućców wyniesionych z kuchni więźniowie poszerzali otwór.

Szyb wentylacyjny, przez który więźniowie uzyskali dostęp do korytarza użytkowego za blokiem komórkowym „B”.

źródło: fbi, https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape, dostęp: 21.11.2026.

Część ukrytego obszaru na szczycie Cell Block „B” Więźniowie skonstruowali narzędzia do ucieczki tutaj.

źródło: fbi, https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape, dostęp: 21.11.2026.

Po przejściu do tego kanału wentylacyjnego, udali się korytarzem i wspięli się na dach swojej celi wewnątrz budynku, gdzie ustawili tajny warsztat. Tam, na zmianę czuwając nad strażnikami wieczorem przed ostatnim liczeniem użyli różnych skradzionych i przekazanych materiałów do zbudowania i ukrycia tego, czego potrzebują, aby uciec. Ponad 50 płaszczy przeciwdeszczowych, które ukradli lub zebrali, zostało zamienionych w prowizoryczne kamizelki ratunkowe i gumową tratwę, szwy starannie zszyte i „zwulkanizowane” przez gorące rury parowe w więzieniu (pomysł pochodził z magazynków, które znaleziono w celach więźniów). Zbudowali również drewniane wiosła i przekształcili instrument muzyczny w narzędzie do napompowania tratwy.

Jedna z kamizelek ratunkowych zrobionych przez osadzonych.

źródło: fbi, https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape, dostęp: 21.11.2026.

Domowe wiosło zrobione w więzieniu. Podobno został odnalezione na Angel Island.

źródło: fbi, https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape, dostęp: 21.11.2026.

W tym samym czasie szukali wyjścia z budynku. Sufit był na wysokości ok 9 m, ale za pomocą sieci rur wspięli się do góry i ostatecznie otworzyli metalową pokrywę szybu wentylacyjnego, która zamykała wyjście na powierzchnię dachu. 

W nocy 11 czerwca weszli na korytarz, zebrali swój sprzęt, wspięli się na górę, wyszli przez pokrywę szybu i dostali się na więzienny dach.

Widok z kanału wentylacyjnego nad blokiem komórki B pokazujący trasę, którą zrobili więźniowie, aby dostać się do dach.

źródło: fbi, https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape, dostęp: 21.11.2026.

Pokrywa szybu wentylacyjnego na dachu więzienia Alcatraz, przez którą więźniowie uciekli.

źródło: fbi, https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape, dostęp: 21.11.2026.

Z dachu zsunęli się w dół po pionowej rurze odwodnieniowej przy ścianie budynku, na wysokości około 15 metrów. Na dole przecięli zabezpieczenia obwodowe (m.in. ogrodzenie z drutu kolczastego) i przedostali się na skaliste zbocze wyspy. Stromym, kamienistym brzegiem zeszli do wody w Zatoce San Francisco, gdzie napompowali prowizoryczną tratwę z gumowych płaszczy przeciwdeszczowych i odpłynęli w nocy.

Profil głowy manekina znalezionego w celi Morrisa. Złamany nos powstał, gdy głowa zjechała z łóżka i uderzyła w podłogę po tym, jak strażnik sięgnął przez kraty i popchnął ją.

źródło: fbi, https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape, dostęp: 21.11.2026.

To zdjęcie, zrobione w celi Clarence’a Anglina, pokazuje, jak atrapa głowy zostały ułożona, aby oszukać strażników.

źródło: fbi, https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape, dostęp: 21.11.2026.

Kluczowym elementem planu były kukły. W ich łóżkach zostały sprytnie zbudowane kukły wykonane z tynku, farby w kolorze ciała i prawdziwych ludzkich włosów (skrzętnie wynoszonych przez więziennego fryzjera), które najwyraźniej oszukały nocnych strażników. Dzięki nim uśpili czujność strażników, co znacznie opóźniło wszczęcie alarmu i dało im więcej czasu na ucieczkę. 

Strażnicy przekonani byli, że więźniom nie udało się przepłynąć zatoki i szukali ciał. Nie znaleźli jednak ani ciał, ani żywych. W kolejnych dniach znaleziono szczątki domowej roboty wiosła i gumowej dętki, która mogła służyć za kamizelkę ratunkową. Nie wiemy zatem co stało się z trójką uciekinierów z Alcatraz. Oficjalnie uznawani są za zaginionych: FBI zamknęło śledztwo w 1979 roku, a sprawę prowadzi dalej U.S. Marshals Service. Wciąż jest też wielu spekulantów, którzy twierdzą, że mogli dopłynąć do lądu. Prawdziwą historię ucieczki z Alcatraz przeczytacie na stronie FBI.

https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape

Zamknięcie więzienia Alcatraz

 Więzienie na wyspie zamknięto w 1963 roku. Dlaczego? Powód był prozaiczny: koszty. Utrzymanie więzienia na wyspie okazało się ponad dwukrotnie droższe niż innych zakładów w USA. Roczny koszt utrzymania jednego więźnia w Alcatraz wynosił ponad 10 000 dolarów (w latach 50.!) – dla porównania w innych zakładach było to około 3 000.

Każda dostawa – od jedzenia po papier toaletowy – musiała być transportowana drogą wodną. Woda pitna? Dowoziono ją barkami w wielkich beczkach z lądu. Prąd? Generatory działały w trybie „modlę się, żeby nie padło”.
Do tego dochodził coraz gorszy stan techniczny budynków. Słona woda i pacyficzny wiatr zjadały beton szybciej niż więźniowie swoją reputację. Remont kosztowałby fortunę, a opinia publiczna coraz mniej wierzyła w sens trzymania więzienia na środku zatoki.

Innym powodem był też fakt, zę więzienie jednak dawało możliwość ucieczki skazanym.

Ostatni więzień opuścił wyspę 21 marca 1963 roku. Strażnicy zamknęli bramę i opuścili wyspę kilka godzin później.

Przez kilka kolejnych lat nad wyspą krążyły rozmaite pomysły. Prywatny resort? Kolonia artystów? Luksusowy hotel? A może futurystyczne lądowisko dla helikopterów?  Ostatecznie jednak wszystkie te wizje skończyły się w szufladach. Ale choć więzienie przestało istnieć, „Skała” jeszcze nie powiedziała ostatniego słowa.

Okupacja Alcatraz przez rdzennych Amerykanów (1969–1971)

Po zamknięciu więzienia w 1963 roku wyspa przez kilka lat stała pusta – zrujnowana, zaniedbana, jakby zapomniana przez wszystkich. Aż nagle, 20 listopada 1969 roku, wydarzyło się coś, czego nikt się nie spodziewał. Grupa aktywistów, nazywających siebie "Indians of All Tribes" (Indianie Wszystkich Plemion), wykorzystała zapisy Traktatu z Fort Laramie z 1868 roku, który pozwalał rdzennym mieszkańcom na przejmowanie opuszczonych terenów federalnych. Przekaz był jasny: „Alcatraz to symbol oporu – skoro rząd odebrał nam ziemię, odbieramy tę, której sam nie potrafi wykorzystać.” 

To była pełnoprawna okupacja, która trwała aż 19 miesięcy. W szczytowym momencie na Skale mieszkało około 100 osób – całe rodziny, dzieci, studenci. Powstało prowizoryczne centrum medyczne, odbywały się zajęcia kulturalne i lekcje, działały kuchnia i radiowęzeł, a prąd zapewniały generatory. Jedzenie i sprzęt przypływały barkami dzięki społecznościom wspierającym protest.

https://thephotographicjournal.com/features/the-occupation-of-alcatraz-island/

 

Ale życie na wyspie nie było sielanką. Brak wody, narastające konflikty wewnętrzne, słabnące wsparcie z zewnątrz i spadek zainteresowania mediów osłabiały okupację. W czerwcu 1970 roku pożar strawił część zabudowań – w tym dawną latarnię i kwatery mieszkalne. Ostatecznie 11 czerwca 1971 roku oddziały federalne wkroczyły na wyspę i usunęły ostatnich okupantów. Nie padły strzały, ale napięcie było wyczuwalne. Choć okupacja dobiegła końca, to wydarzenie na zawsze wpisało się w historię Alcatraz i ruchu rdzennych Amerykanów.

Ta okupacja doprowadziła do zmiany oficjalnej polityki USA. Rdzenni Amerykanie domagali się zwrotu ziemi, ustanowienia centrum kulturalnego, muzeum oraz szkoły dla rdzennych mieszkańców, a także zwrócenia uwagi na trudną sytuację plemion i potrzebę samorządności (samostanowienia). Choć okupujący nie osiągnęli wszystkich swoich postulatów wydarzenie to było punktem zwrotnym. Ponadto wyspa Alcatraz dzięki ich oporowi obecnie jest Parkiem Narodowym, gdyż po zamknięciu rozważano naprawdę różne scenariusze: luksusowy hotel, centrum handlowe, a nawet park rozrywki.

Na murach Alcatraz okupanci wypisali hasła takie jak „Welcome to Indian Land” czy „Peace and Freedom”. Ślady tych napisów można zobaczyć do dziś podczas zwiedzania wyspy. Dziś te napisy są na wyspie celowo zachowane jako część historii Alcatraz, przypominając, że wyspa to nie tylko historia więźniów, ale również miejsce ważnej walki o prawa rdzennych mieszkańców Ameryki. 

Dziś Alzatraz to atrakcja turystyczna, gdzie można zwiedzić mury więzienia. Można tam także napotkać siedliska wielu gatunków roślin i ptaków, które w marcu zakładają gniazda.

Audioprzewodnik

 Zaraz po wejściu do budynku Main prison warto iść za strzałkami prowadzącymi do punktu odbioru audio przewodnika. Obsługa pyta jaki język chcemy i krótko tłumaczy obsługę audioprzewodnika. I już można rozpocząć zwiedzanie więzienia.

Zdecydowana większość turystów zwiedza Alcatraz samodzielnie z pomocą tak zwanego audio-przewodnika (audio tour), który daje nam około 45 minut świetnie opowiedzianej historii najbardziej znanego więzienia na świecie. Jest to klasyczny zestaw audio zawierający odtwarzacz oraz słuchawki. Wbrew pozorom oddaje on bardzo realistyczny sposób mroczną atmosferę więzienia.

Nagrania zawierają prawdziwe opowieści pracowników i więźniów Alcatraz. Realistyczne odgłosy skrzypiących i zatrzaskujących się krat, gwałtowne reakcje ludzi, oraz cała gama dźwięków, które odtwarzane w ponurym otoczeniu bloków więziennych spowodują, że na pewno poczujecie lekki dreszczyk emocji. Niestety nie było audioprzewodnika w języku polskim więc pozostał nam tylko angielski.  

Opis warunków w więzieniu Alcatraz

Tak jak wcześniej pisałam, więzienie znajduje się na wyspie. Zabudowania położone są na szczycie skał, a dodatkowo otoczone bardzo grubym murem. Zwiedzanie Alcatraz zaczyna się od głównego bloku więziennego Main Prison. Po wejściu i otrzymaniu audio przewodników skierowaliśmy się w stronę wejścia do bloku C. To był głównym blok więzienia, w którym na co dzień przebywała większość więźniów. Poza tym więźniowie z niższych kondygnacji narzekali ciągle na zimno.

Warunki bytowe w celach były bardzo złe. Małe pomieszczenia, wręcz klaustrofobiczne (około 2m2), słabo oświetlone oraz zawilgocone. Każdy więzień miał dostęp do prywatnej umywalki i sedesu, każdy miał też swoje łóżko (choć bardziej adekwatne jest chyba słowo “prycz”), czyli wszystko, co niezbędne do życia. Mówiąc o prywatności warto zauważyć, że kończyła się ona na wyłącznym dostępie do wyżej wymienionych udogodnień, wszystko jednak widać było przez kraty.

Więźniowie mieli też możliwość brania prysznica. Początkowo były to kąpiele za kotarami, szybko jednak zostały one zdjęte – ze względu na bezpieczeństwo więźniów. Dzięki zdjęciu kotar strażnicy mieli stałą kontrolę nad tym, co dzieje się w łaźni. Prysznice były z ciepłą wodą – nie z troski o komfort, ale po to, by więźniowie nie przyzwyczajali się do lodowatej temperatury zatoki.

Jedynie stołówka więzienna była całkiem spora. To jedno z niewielu miejsc, gdzie więźniowie mogli się poczuć trochę swobodniej. Oprócz cel, stołówki i łaźni, w obiekcie była jeszcze czytelnia. Całość uzupełniał ogrodzony spacerniak, przy którym ustawiono wysoką wieżę strażniczą, z której nierzadko strzelano do niedoszłych uciekinierów.

Z okien cel widać było światła miasta, co tworzyło niezwykle silny psychologiczny kontrast. Wolność była dosłownie w zasięgu wzroku, ale nie na wyciągniecie ręki.

W Alcatraz funkcjonowały warsztaty, kuchnia, pralnia, biblioteka i wewnętrzny system nagród za dobre sprawowanie – dzięki któremu więźniowie mogli zyskać drobne przywileje. Jednym z takich przywilejów była sala kinowa (oficjalnie nazywana audytorium), która znajdowała się na drugim piętrze głównego kompleksu więziennego, bezpośrednio nad wielką stołówką (Dining Hall), w sąsiedztwie więziennego szpitala. Był to rzadki luksus i potężna motywacja – udział w seansie filmowym był nagrodą, a utrata tego przywileju za złe zachowanie była dotkliwą karą dla osadzonych.

 

Życie skazanych było ciągłą rutyną. Każdy dzień zaczynał się od gwizdka o 6:30, po którym więzień musiał wstać, posprzątać celę i się umyć. Koniec dnia miał miejsce zawsze o 21:30 gdy w celach wyłączane były światła.

W więzieniu panowały ścisłe zasady, które więźniowie musieli przestrzegać. I tak na przykład w początkowych latach w wiezieniu panowała zasada ciszy – rozmowy były zakazane poza wyznaczonymi godzinami. Ale z czasem ją złagodzono. Więźniowie mogli rozmawiać w stołówce, na spacerniaku czy w warsztatach, choć strażnicy nadal pilnowali tonu i treści.

Nie było tam mowy o nieposłuszeństwie lub złym zachowaniu. Więźniowie musieli chodzić jak w zegarku i grzecznie wykonywać rozkazy. Każde nieposłuszeństwo było karane pobytem w izolatce (Blok D). A izolatki mieściły się w piwnicach obiektu. Piwnice były przepełnione wilgocią, nie było w nich łóżek a na dodatek więźniowie dostawali jedzenie raz na kilka dni. Alcatraz było dla nich piekłem. Wynikiem tak bezwzględnego traktowania były liczne załamania psychiczne i próby samobójcze więźniów. Al Capone również przeżywał liczne załamania psychiczne.

Blok D był natomiast specjalnym, osobnym blokiem karnym i izolacyjnym (znanym jako The Hole – "dziura"), przeznaczonym do odizolowania najbardziej problematycznych osadzonych.

Strażnicy więzienni

Strażnicy mieli własną antresolę w głównym budynku, dzięki czemu poruszali się z bronią swobodnie, bez strachu, że któryś z więźniów twierdzy spróbuje im ją odebrać. Mieli podgląd z góry na całe pomieszczenie i mogli szybko interweniować.

Rodziny strażników mieszkały z nimi na wyspie. W tym samym momencie, kiedy ojcowie kontrolowali więźniów, ich dzieci bawiły się wspólnie na podwórki, albo właśnie wtedy płynęły na ląd, gdzie chodziły do szkoły.

Co zobaczysz na wyspie?

Wchodząc do Main Prison (Cellhouse):

1. Blok więzienny C  - główny blok więzienia, w którym na co dzień przebywała większość więźniów. Będą to głównie cele więźniów i korytarze. Można też zobaczyć stołówkę więzienną, łaźnie, miejsce, w którym więźniowie byli strzyżeni i otrzymywali swoje uniformy czy bibliotekę.

W wielu celach zachowano oryginalne wyposażenie, dzięki czemu zwiedzający mogą zobaczyć niemal dokładnie to samo, co widzieli dawni osadzeni.

Niestety jak my byliśmy to stołówka i łaźnie były w remoncie.

Atrakcja: Cela Ala Capone – niewielka i szara, ale z dużą legendą w tle. Poczuj się jak Al Capone i koniecznie odwiedź jego cele, gdzie odbywał karę w surowych i bezwzględnych warunkach. Al Capone przebywał aż cztery i pół roku w Alcatraz kucając przez wiele dni w celi o wysokości niecałego metra.

2. Blok więzienny D - to natomiast specjalny, osobny blok karny i izolacyjny.

3. Spacerniak Recreation Yard, w którym więźniowie (za betonowym murem) mogli skorzystać z chwili wypoczynku na świeżym powietrzu.

4. Przy wyjściu do Main House jest Warden’s House czyli Dom Naczelnika. Ten zrujnowany budynek był miejscem, w którym mieszkało czterech naczelników więzienia Alcatraz wraz z rodzinami. Ta nietypowa “rezydencja” miała wbrew pozorom bardzo ładne widoki na zatokę San Francisco. Warto zauważyć, że prywatna rezydencja naczelnika Alcatraz posiadała taras z ogrodem, a także szklarnię. Budynek został opuszczony po zamknięciu więzienia w 1963 r.  W nocy 1 czerwca 1970, kiedy Indianie protestowali na wyspie, ogień przedarł się przez wyspę, paląc dom naczelnika wraz ze starym ambulatorium i dwiema mniejszymi konstrukcjami w pobliżu latarni morskiej. Latarnia była przypalona na czarno, ale przetrwała płomienie.

Więcej informacji o tym tutaj:

https://www.sfgate.com/local/article/alcatraz-warden-mansion-22378314.php

5. Wieża ciśnień Water Tower, to kolejny charakterystyczny element wyspy. W latach 40. na wyspie zbudowano wieżę ciśnień o wysokości 29 metrów, mieszczącą setki tysięcy litrów wody. Została wybudowana gdy Alcatraz nie było jeszcze zaopatrzone w bieżącą wodę. Dostarczano ją wówczas barkami z San Francisco i przepompowywano do tego ogromnego zbiornika. Wykorzystywana była jako woda pitna, do gaszenia pożarów, a także dostarczana była do więziennej pralni, kuchni i łazienek.

Rozwiązanie imponujące, ale niepraktyczne – dostawy i tak musiały być stałe. Ostatecznie właśnie ten „wodny problem” był jednym z gwoździ do trumny Alcatraz jako więzienia.

6. Latarnia -  Alcatraz Lighthouse

To pierwszą latarnia morska USA, zbudowana na zachodnim wybrzeżu. Latarnia została wzniesiona już w 1854 r.  W okresie 1853-1963 r. głównymi latarnikami było 15 osób. U jej podstawy były wybudowane nowoczesne kwatery dla latarników i ich rodzin. Budynki te ściśle przylegały do bazy wieży, tworząc z nią jeden zwarty kompleks stacji. Spłonęły jednak w pożarze.

Po trzęsieniu ziemi w 1906 r. jej konstrukcja została naruszona. W 1909 r została zbudowana druga (obecna) , żelbetowa wieża (na południe od pierwotnej). Ma kształt ośmiokątny, zwężający się ku górze. Czarna laterna otoczona jest balkonem. Jej wysokość wynosi 26 m. Zasięg światła 41 km. Latarnia posiadała również sygnały mgłowe. W 1963 r latarnia została zautomatyzowane. W 1970 r pożar zniszczył kilka budynków na wyspie, w tym budynki przy samej latarni, która jednak ocalała. W wyniku pożaru spłonął jedynie sam dach latarni (który później odbudowano). 

7. Wieża strażnicza-Gurd Tower

 Kiedy wyspa Alcatraz była rzeczywiście wykorzystywana jako słynne więzienie o tej samej nazwie, strażnicy mieli za zadanie pilnować obszaru portowego z rozkazem strzelania do zabicia. Wyspa miała łącznie 6 takich wież rozlokowanych w strategicznych punktach. Strażnicy spędzali w nich samotnie po 8 godzin, zamknięci od zewnątrz, wyposażeni w lornetki, megafony i broń palną. Były one "ostatnią linią obrony" – jeśli zauważono coś podejrzanego, natychmiast wszczynano alarm obejmujący całą wyspę. Podczas zmiany strażnicy nie mogli opuszczać wieży, nawet na przerwę na toaletę, i faktycznie na szczycie znajduje się toaleta, wyposażona w roletę dla dyskrecji.

Po zamknięciu więzienia w 1963 roku większość wież i metalowych pomostów uznano za zbędne i rozebrano. Do dzisiaj na całej wyspie przetrwała tylko jedna oryginalna wieża – tzw. Dock Guard Tower (wieża przy doku/przystani), którą jako pierwszą mijają turyści schodzący z promu.

8) Klub Oficerski - Officers club

Jedną z malowniczych ruin, które znajdziesz na Alcatraz, jest Klub Oficerski lub Sala Społeczna.

Na początku XX wieku, kiedy Alcatraz był więzieniem wojskowym, budynek był wykorzystywany jako wymiana pocztowa, w skład której wchodził sklep ogólny, stołówka, zakład fryzjerski i poczta.

Kiedy otwarto tu więzieni, budynek stał się znany jako „Sala Społeczna” lub centrum rekreacyjne. Było to centrum towarzyskie dla personelu i ich rodziny mieszkającej na wyspie i służył jako miejsce imprez, spotkań, uroczystości i imprez świątecznych. Zajęcia wewnątrz budynku, w tym stoły bilardowe i kręgielnie, sprawiły, że było to ulubione miejsce spotkań nastolatków. Ze względów bezpieczeństwa Sala Społeczna otwierała się tylko w nocy – kiedy więźniowie byli zamknięci w celach.

 Podczas okupacji rdzennych Amerykanów w 1970 roku budynek zapalił się i został jako ruina.

9) Kaplica wojskowa - Military Chapel na Alcatraz to kolejny bardzo ciekawy element historii wyspy, który przeszedł interesującą ewolucję.

Kaplica została zbudowana w latach 20. XX wieku w charakterystycznym dla Kalifornii stylu hiszpańskim. Znajduje się w dolnej części wyspy, tuż za koszarami (Building 64) w drodze do głównego bloku więziennego.

W czasach wojskowych zgodnie z nazwą pełniła funkcję miejsca kultu religijnego dla żołnierzy stacjonujących w tutejszym forcie oraz ich rodzin. Organizowano tam m.in.nabożeństwa i szkółki niedzielne dla dzieci.W tym samym kompleksie znajdowały się też czasami biblioteka, teatr czy szkoła.

Gdy powstało więzienie federalne w 1934 roku, kaplica przestała pełnić swoje pierwotne funkcje religijne. Budynek gruntownie przebudowano i zaadaptowano na kwatery dla nieżonatych strażników, którzy pracowali w więzieniu i nie mieli własnych rodzin na wyspie.
 

W przeciwieństwie do zniszczonych przez pożar w 1970 roku domów oficerskich czy klubu, ten budynek przetrwał do dzisiaj. Turyści spacerujący główną drogą z przystani w stronę więzienia mijają go po prawej stronie, przed wieżą strażniczą. 

10)Koszary i kwatery żołnierzy

Budynek 64 to pierwszy, wielki, biały godny uwagi budynek, który zobaczysz po zejściu z promu i postawieniu stopy na Alcatraz. Jest po lewej stronie, przed nim Park Ranger przedstawia zasady pobytu na wyspie. To jedna z najstarszych struktur na wyspie, budynek przeżył wiele wersji Alcatraz - od twierdzy przez więzienie wojskowe i więzienie federalne po park narodowy. Pierwotna konstrukcja odporna na bomby na parterze mieściła armaty i żołnierzy, gdy Alcatraz był ufortyfikowany, aby chronić Zatokę San Francisco.

Konstrukcja nadal posiada duże kwadratowe okna, które mają być portami armatnimi. Koszary zostały zbudowane w latach sześćdziesiątych XIX wieku na szczycie ufortyfikowanej konstrukcji, gdy wyspa stała się więzieniem wojskowym, w którym mieścili się strażnicy. W 1905 roku otwarte koszary zostały zamknięte i podzielone na mieszkania, tworząc trzypiętrowy budynek mieszkalny, w którym mieściliby się funkcjonariusze więzienni i członkowie ich rodzin.

Dziś księgarnia, sklepy z pamiątkami, teatr i przestrzeń wystawowa zajmują dolną część budynku. Na parterze tego budynku znajduje się sala projekcyjna (theater), gdzie wyświetlany jest krótki film dokumentalny o historii wyspy, który stanowi świetne wprowadzenie przed wyruszeniem w dalszą trasy wgłąb Alcatraz (wiele osób ogląda go zaraz po zejściu z statku).

11) Widok na San Francisco i most Golden Gate  - Skyline and views of Golden Gate Bridge

Przebywając na wyspie Alcatraz nie zapomnijcie również o widokach! Najciekawszym jest zdecydowanie na San Francisco oraz most Golden Gate.

Kiedy byliśmy na spacerniaku Recreation Yard, jest tam wyjście, z którego schody prowadzą w dół.Po zejściu skręciliśmy w lewo i szliśmy ścieżką. Po prawej stronie były barierki, a za nimi przepiękne widoki na San Francisco i most Golden Gate. Podziwialiśmy widoki i zrobiliśmy piękne zdjęcia.

12) Ogrody Więzienne - Prisoner Gardens– to jeden z najbardziej zaskakujących i fascynujących aspektów historii tej wyspy. Zupełnie nie pasują do ponurego wizerunku "The Rock" jako najcięższego więzienia Ameryki. Są zaraz po zejściu ze schodów spacerniaka, po lewej stronie.

Główne ogrody uprawiane przez osadzonych znajdowały się na zachodnim zboczu wyspy (West Side). Alcatraz z natury była niemal nagą, skalistą skałą z niewielką ilością wegetacji. Aby założyć tam jakikolwiek ogród, więźniowie musieli wykonać gigantyczną pracę ręczną: kuli w skale tarasy, a żyzną ziemię musieli dowozić statkami z sąsiedniej wyspy Angel Island oraz lądu stałego.

 
W czasach federalnego więzienia o zaostrzonym rygorze (1934–1963) praca w ogrodzie była ogromnym wyróżnieniem. Dostawali ją tylko nieliczni, starannie wyselekcjonowani więźniowie o najlepszym zachowaniu. Dla osadzonych możliwość wyjścia na zewnątrz, dotknięcia ziemi, oddychania świeżym powietrzem i obcowania z roślinami była bezcenna.Praca w ogrodzie dawała im namiastkę normalności, spokój psychiczny i pozwalała choć na chwilę uciec od klaustrofobicznej atmosfery bloku cel (Cellhouse).
Mimo surowego, wietrznego klimatu San Francisco, na wyspie udało się stworzyć bujną oazę. Więźniowie i rodziny strażników sadzili m.in.: rośliny śródziemnomorskie i sukulenty odporne na brak wody, kwiaty ozdobne (róże, dalie, pelargonie, maki, nasturcje), drzewa (eukaliptusy, cyprysy i sosny).

Gdy w 1963 roku więzienie zamknięto, wyspę opuszczono, a ogrody przez ponad 40 lat pozostawały bez opieki. Ku zdziwieniu botaników, wiele odpornych gatunków roślin przetrwało dziesięciolecia zaniedbań, duszone przez chwasty i dziką roślinność.

 

W latach 2000. ruszył wielki projekt renowacyjny (Alcatraz Historic Gardens Project), prowadzony wspólnie przez National Park Service i organizacje ogrodnicze. Odrestaurowano tarasy, usunięto chwasty i przywrócono ogrodom dawny blask.

Dzisiaj turyści odwiedzający Alcatraz mogą spacerować po odnowionych ogrodach (w tym słynnych Prisoner Gardens na zachodnim zboczu). Dla wielu osób żywe, kolorowe kwiaty kontrastujące z surowym betonem zniszczonego więzienia są jednym z najbardziej poruszających i fotogenicznych widoków na wyspie.

13) Kolonie ptaków morskich

Kolonie ptaków morskich na wyspie Alcatraz to niezwykły przykład tego, jak natura odzyskała teren po latach ludzkiej dominacji i działalności więziennej. Co ciekawe, historia ptaków na wyspie tkwi już w samej jej nazwie, ponieważ była ona wielkim, naturalnym siedliskiem tysięcy ptaków morskich.

Gdy wyspa funkcjonowała jako fort wojskowy, a potem federalne więzienie (do 1963 roku), obecność człowieka i hałas skutecznie płoszyły ptaki. Jednak tuż po zamknięciu placówki ptaki masowo powróciły. Dziś Alcatraz jest jednym z najważniejszych miejsc lęgowych w całej Zatoce San Francisco.

Jest tu siedlisko licznych gatunków ptaków, które nie są spotykane nigdzie indziej, Do najliczniejszych i najbardziej widowiskowych gatunków należą: kormorany, mewy zachodnie, nurniki aleuckie, kulik czarny.

Obecnie Służba Parków Narodowych USA (National Park Service) mocno chroni lokalny ekosystem.

W szczycie sezonu lęgowego (wiosna i wczesne lato) wybrane ścieżki i strefy na wyspie są całkowicie zamykane dla turystów, aby nie płoszyć wysiadujących jaja ptaków. Paradoksalnie, historyczne ruiny (np. spalone budynki przy placu apelowym czy fundamenty domów) stały się idealnym, bezpiecznym schronieniem przed drapieżnikami dla gniazdujących ptaków.

Dziś zwiedzaniu Alcatraz towarzyszy nieustanny, głośny klangor tysięcy ptaków – dla wielu odwiedzających kontrast między mroczną historią więzienia a tętniącą życiem przyrodą jest jednym z najbardziej fascynujących doświadczeń na wyspie.

........................................................................................

Jednak nie tylko historia więzienia Alcatraz buduje sławę tego miejsca. Równie ważne jest to, jak bardzo wyspa działa na emocje. Więzienie Alcatraz nie potrzebowało ani wysokich murów, ani rozbudowanych systemów zabezpieczeń, by uchodzić za niedostępne. Miało bowiem coś o wiele bardziej bezwzględnego – naturę. Woda, która obmywa wyspę, jest tak zimna, że wystarczy kilka minut, by organizm zaczął się niebezpiecznie wychładzać. Do tego płynie praktycznie jak chce – prądy w zatoce są wyjątkowo zmienne i nieprzewidywalne, przez co szansa na dopłynięcie do założonego celu jest naprawdę niewielka. Swoje robią też wiatr i mgła, umiejące pojawić się znikąd i odebrać orientację w terenie nawet najbardziej doświadczonym.

Filmy kręcone w Alcatraz

Dla wielu osadzonych Alcatraz było końcem drogi. Ale dla historyków, turystów i filmowców – dopiero początkiem fascynacji. Bo historia Alcatraz to nie tylko daty i nazwiska, lecz opowieść o strachu, mitach i desperackich próbach wyrwania się z najpilniej strzeżonego więzienia Ameryki.

  • Ucieczka z Alcatraz (1979) – z Clintem Eastwoodem, realizowana w autentycznych celach i korytarzach.
  • Twierdza (The Rock, 1996) – z Seanem Connerym i Nicolasem Cage’em, część scen kręcono w samym więzieniu, a byli strażnicy wystąpili jako statyści.
  • X-Men: The Last Stand (2006) – superbohaterskie starcia osadzone w realiach Alcatraz.
  • Birdman of Alcatraz (1962) – klasyk o słynnym więźniu Robertcie Stroudzie.
  • Murder in the First (1995) – dramat inspirowany prawdziwymi wydarzeniami.
  • So I Married an Axe Murderer (1993) – komedia z wyspą w tle.
  • Point Blank (1967) – film sensacyjny z elementami kręconymi na „Skale”.

Ciekawostka filmowa:
Podczas kręcenia filmu Twierdza (1996) w Alcatraz wykorzystano autentyczne cele i korytarze. Co więcej, część byłych strażników więziennych zagrała epizodyczne role jako statyści, dodając produkcji realizmu i wyjątkowego klimatu.

Więcej o budynkach w Alcatraz dowiesz się na stronie: 

https://alcatrazguidedtours.com/blog/buildings-on-alcatraz-island-history-and-what-to-see-now

Źródło informacji o Alcatraz:

https://www.zalatanarodzinka.pl/alcatraz/

https://sagawpodrozy.pl/historia-alcatraz-fakty-mity-ciekawostki

https://interameryka.com/2021/09/wiezienie-alcatraz

https://www.fbi.gov/history/cases-and-criminals/alcatraz-escape